ذبيح الله صفا

180

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

فاش نسازد چه : افشاء السر الربوبية كفر - اوقات سؤال و دعا و سكوت و سموط را رعايت كند ، پيغامبر را بر همه احوال خود واقف شمرد و تصور نكند كه مىتواند منزلت او را تحصيل نمايد ، و در متابعت سنت او مبالغه نمايد و همهء بستگان او را از سادات و علما و مشايخ كه وارثان علم پيامبرند دوست بدارد - كمال اعتقاد را بشيخ بورزد و او را در عهد خود از باب تربيت و ارشاد و تأديب و تهذيب از همه كامل‌تر بشمارد و ملازم صحبت او باشد و تسليم تصرفات او گردد و بهرچه فرمايد منقاد و راضى شود و به هيچ وجه چه در ظاهر و چه در باطن به خود مجال اعتراض بر كارهاى او ندهد و در برابر وى چنان سلب اختيار از خود كند كه بىاشارهء او به هيچ كارى از امور دينى و دنياوى و مجاهدت و رياضت دست نزند و در كشف واقعات چه در خواب باشد و چه در بيدارى به دو رجوع كند و در محضر او ادب نگاه دارد و سخن بلند نگويد و با او بگشاده‌رويى رفتار نكند ، و هرگاه خواست با شيخ سخن گويد متوجه آن باشد كه شيخ فراغ خاطر دارد يا نه - حد مرتبهء خود نگاه دارد و هر حال را از كرامات و واقعات كه شيخ پنهان نگاه مىدارد چون او بر آنها دست يافت افشا نكند و به كسى بازنگويد - اسرار خود از شيخ پوشيده ندارد و هرچه از شيخ نقل مىكند به قدر فهم مستمع كند تا موجب سلب اعتقاد قاصران از شيخ نشود . « شيخ هم ملزم است آدابى را نسبت باعمال خود و نسبت بمريدان رعايت كند : اظهار پيشوايى نكند و خود را برتر از ديگران نشمارد و تا بر او مكشوف نشود كه مراد حق از حوالهء جماعت و مريدان به دو چيست در آن شروع ننمايد - پيش از تصرف در استعداد مريد مرتبهء استعداد او را بسنجد و بطريقى كه مصلحت سالك است اعمال او را راهنمايى كند - طمع در مال مريد يا خادمان او نكند - كار و گفتارش با هم سازگار باشد - با ضعيفان طريق رفق و مدارا سپرد - كلامش از شوايب هوا صافى باشد - اسرار مريد را نگاه دارد - مريد را بر سر جمع رسوا نسازد و اگر از او ناشايستى ديد از آن درگذرد و بملاطفت او را بصلاح آرد و از قضاى حقوق و تلطف و مهربانى و عيادت و نگاهداشت او غافل نماند - اوقات خود را بخلوت و آميزش با مردم بخش كند - غلبهء حال او را از اشتغال بوظايف دينى و عبادات بازندارد - قطع تعلقات و استفاده از حظوظ هر دو بر او آسان باشد و هر دو را از نظر دور ندارد . » در آداب طريقت بآداب صحبت و معيشت و مسافرت و امور ديگر نيز توجه مىشود ليكن ذكر آن سخن را بدرازا مىكشاند و خواننده بايد خود بنفائس الفنون مراجعه كند .